Biuro Raportów Środowiskowych
Hubert Nowakowski
Nadzór i monitoring przyrodniczy
Czym jest nadzór przyrodniczy?
Nadzór przyrodniczy to bieżące wsparcie specjalisty (lub zespołu specjalistów) podczas realizacji inwestycji, którego celem jest prowadzenie prac w sposób zgodny z przepisami ochrony przyrody oraz warunkami wskazanymi w decyzjach administracyjnych (np. w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach). W praktyce oznacza to ocenę sytuacji w terenie, wskazywanie bezpiecznych rozwiązań organizacyjnych i terminów prac, a w razie potrzeby wdrażanie działań minimalizujących ryzyko szkody w środowisku.
Na czym polega nadzór przyrodniczy w praktyce?
Zakres nadzoru jest zawsze dopasowywany do specyfiki przedsięwzięcia i warunków terenowych, ale najczęściej obejmuje:
-
kontrole terenowe przed rozpoczęciem i w trakcie robót (np. przed wycinką, robotami ziemnymi, pracami przy ciekach, termomodernizacją),
-
doradztwo wykonawcze w zakresie terminów i sposobu prowadzenia prac (np. harmonogramy prac wrażliwych przyrodniczo),
-
nadzór podczas działań ryzykownych (np. wycinka drzew, odhumusowanie, rozbiórki, prace w obrębie zadrzewień),
-
doraźne reagowanie na sytuacje nieprzewidziane (np. stwierdzenie gniazda, kolonii, schronienia),
-
dokumentowanie czynności (notatki z wizji, protokoły, fotodokumentacja, zalecenia dla wykonawcy),
-
wsparcie formalne.
Kiedy nadzór jest potrzebny lub zalecany?
Nadzór przyrodniczy bywa:
-
wymagany – gdy wynika wprost z decyzji (np. DŚU) lub innych rozstrzygnięć administracyjnych,
-
zalecany – gdy inwestycja jest prowadzona na terenach wrażliwych (np. w pobliżu obszarów chronionych, zadrzewień, cieków, mokradeł) albo gdy harmonogram prac obejmuje okresy zwiększonej aktywności zwierząt.
Najczęstsze przykłady inwestycji, przy których wprowadza się nadzór:
-
wycinka drzew i usuwanie krzewów,
-
inwestycje drogowe i liniowe (w tym roboty ziemne),
-
prace przy ciekach, rowach, zbiornikach i urządzeniach wodnych,
-
termomodernizacje i remonty elewacji/dachów,
-
inwestycje kubaturowe na terenach o istotnych walorach przyrodniczych.
Czym jest monitoring przyrodniczy?
Monitoring przyrodniczy to planowane, powtarzalne obserwacje prowadzone w czasie (np. w kilku cyklach i sezonach), których celem jest ocena stanu wybranych elementów środowiska oraz sprawdzenie, czy zastosowane środki ochronne działają skutecznie. Monitoring może dotyczyć m.in. gatunków, siedlisk, tras migracji, korytarzy ekologicznych czy skuteczności kompensacji.
W decyzjach środowiskowych i dokumentacji OOŚ często pojawia się wymóg propozycji monitoringu na etapie realizacji oraz/lub eksploatacji przedsięwzięcia.
Monitoring a inwentaryzacja
– najprostsze rozróżnienie
Inwentaryzacja przyrodnicza: „zdjęcie stanu” w określonym czasie (często sezonowo/rocznie) – opis, co występuje na terenie.
Monitoring przyrodniczy: obserwacje powtarzane w kolejnych okresach – opis, jak sytuacja się zmienia i czy zastosowane działania ochronne są skuteczne.
Co może obejmować monitoring (przykładowo)?
W zależności od inwestycji monitoring może dotyczyć m.in.:
-
ptaków i nietoperzy (np. obiekty kubaturowe, termomodernizacje, oświetlenie),
-
płazów i gadów (np. drogi, roboty ziemne, zbiorniki, rowy),
-
siedlisk i roślinności (np. tereny podmokłe, murawy, zadrzewienia),
-
skuteczności kompensacji (np. budki lęgowe, nasadzenia, zbiorniki zastępcze),
-
oddziaływań w fazie użytkowania (np. kolizje, bariery, śmiertelność, zmiany w siedliskach).
Dlaczego warto wdrożyć nadzór i/lub monitoring?
-
mniejsze ryzyko przestojów – szybka reakcja na sytuacje terenowe i uporządkowanie decyzji „na bieżąco”,
-
większa przewidywalność prac – jasne zalecenia, kiedy i jak prowadzić roboty w obszarach wrażliwych,
-
ograniczenie ryzyka naruszeń – działania prowadzone z uwzględnieniem wymogów ochrony przyrody,
-
rzetelna dokumentacja – uporządkowane protokoły i materiał dowodowy, przydatne także w kontaktach z organami i zamawiającym,
-
realne ograniczenie wpływu na środowisko – ochrona gatunków i siedlisk przy jednoczesnym utrzymaniu ciągłości procesu budowlanego.
Sprawdzimy, czy inwestycja wymaga nadzoru lub monitoringu przyrodniczego.
Pomagamy także w realizacji obowiązków nałożonych w decyzjach administracyjnych.
